Rehber · Eşya Rehberi
Klima taşıma: sökümden yeni evde ilk çalıştırmaya
Klima taşıma üç ayrı işten oluşur: yetkili servisin gazı dış üniteye toplayıp üniteleri sökmesi, nakliyat ekibinin iç ve dış üniteyi korumalı biçimde taşıması, yeni evde yine servisin montaj, vakum ve kaçak kontrolünü yapması. Bu sıra bozulmadığı sürece klima yeni evinde ilk günkü gibi çalışır. En sık yapılan hata, boruları gaz toplanmadan sökmektir; soğutucu gaz havaya karışır, cihaz yeni evde gaz dolumu gerektirir ve iş hem uzar hem büyür.
Klima neden diğer beyaz eşyalar gibi fişten çekilip taşınmaz?
Buzdolabı ya da çamaşır makinesi kendi içinde kapalı bir cihazdır; fişi çekilir, hortumu ayrılır, yola çıkar. Split klima ise iki parçalı bir sistemdir. Odadaki iç ünite ile balkondaki ya da cephedeki dış ünite, duvarın içinden geçen bakır borularla birbirine bağlıdır ve bu boruların içinde soğutucu gaz dolaşır. Klima çalışırken gaz iki ünite arasında gidip gelir; sistem kapalı bir devredir.
Taşımayı zorlaştıran şey bu devredir. Borular gelişigüzel ayrılırsa gaz dışarı kaçar. Açık kalan boru uçlarından içeri nem ve toz girer. Yeni evde üniteler yeniden bağlandığında da devrenin içindeki havanın ve nemin alınması, bağlantıların sızdırmaz olduğunun ölçülmesi gerekir. Bunlar özel ekipman ve bilgi isteyen işlerdir.
Bu yüzden klimada işi ikiye ayırırız. Gaz devresine dokunan her adım yetkili klima servisinin işidir. Sökülmüş ünitelerin ambalajlanması, taşınması ve yeni evde doğru odaya bırakılması ise bizim işimizdir. Beyaz eşya sayfamızda da aynı çizgiyi çektik: klimanın soğutucu gazına yalnız yetkili kişi dokunur.
Soğutucu gaz neden dış üniteye toplanır?
Sökümden önce servis, klimayı belirli bir çalışma durumuna alıp devredeki gazı dış ünitenin içine toplar. Dış ünitede gazı hapsedecek vanalar bulunur; gaz içeri alındıktan sonra bu vanalar kapatılır. Böylece borular ayrıldığında dışarı kaçacak gaz kalmaz, dış ünite de gazını içinde taşıyan kapalı bir kutuya dönüşür.
Bu işlemin doğru yapılıp yapılmadığı dışarıdan anlaşılmaz. Servis bunu ölçüm aletleriyle takip eder. Evde kendi başınıza denemeye kalkmayın. Vanaların yanlış sırayla kapatılması ya da işlemin yarıda kesilmesi hem gaz kaybına hem de kompresöre zarar vermeye yol açabilir. Soğutucu gazların çevreye salınmaması da ayrıca önem taşır; bu yüzden bu adımı bilen ve donanımı olan birinin yapması gerekir.
Gaz toplama işlemi için klimanın çalışır durumda olması gerekir. Bozuk ya da uzun süredir kullanılmayan bir klimada servis farklı bir yol izleyebilir. Klimanızın arızalı olduğunu biliyorsanız servisi ararken bunu en başta söyleyin; belki cihazı taşımak yerine yeni evde başka bir karar vermek daha mantıklı olur.
Borular nasıl sökülür, üniteler nasıl ayrılır?
Gaz toplandıktan sonra servis boruları dış ünitedeki bağlantı noktalarından ayırır ve uçlarını kapatır. Açık boru ucu nem ve toz girişine açıktır; bu yüzden uçların hemen tıkanması ya da bantlanması gerekir. İç ünite tarafında borular, elektrik kablosu ve yoğuşma suyu hortumu duvardaki delikten geri çekilir. Ardından iç ünite duvardaki montaj plakasından kurtarılır, dış ünite de braketinden indirilir.
Eski borular yeni evde kullanılacak mı, yoksa yenisi mi çekilecek? Bu soruyu servis cevaplar. Borunun uzunluğu yeni evdeki mesafeye yetmeyebilir, sökülürken kıvrılmış ya da ezilmiş olabilir. Birçok durumda yeni evde yeni boru ve yeni yalıtım kullanılır. Servis bu kararı verirken size neden öyle olduğunu da anlatmalı.
Montaj plakası ve kanal
İç ünitenin taşıyıcı plakası duvarda kalır. Plakayı sökmek isteyip istemediğinizi söküm sırasında servise söyleyin. Yeni evde çoğu zaman yeni bir plaka takılır, ama eski plakayı ünitenin yanına bantlamak bir sorun çıkmasını engeller. Duvarda boruları gizleyen plastik kanal varsa, sökülüp sökülmeyeceği de eski evin durumuna bağlıdır; kiracıysanız bunu ev sahibiyle konuşmak iyi olur.
Duvarda açılmış boru deliği, söküm sonrası açık kalırsa içeri hava, böcek ve yağmur suyu girebilir. Servisten deliği geçici olarak kapatmasını isteyin ya da taşınma sonrasında kendiniz bir tıkaçla kapatın.
Servis randevusu taşınma planına nasıl yerleştirilir?
Klima taşıma işinde en çok zaman kaybettiren konu randevudur. Taşınma tarihi kesinleştiği anda klima servisini arayın. Özellikle yaz başında ve sonbaharda servislerin takvimi dolu olabilir; son haftaya kalan bir söküm randevusu, taşınma gününü de sıkıştırır.
İdeal düzen, sökümün taşınmadan bir gün önce yapılmasıdır. Üniteler sökülmüş ve bir köşede hazır beklerken ekip yükleme sabahı onları diğer eşyalarla birlikte planlar. Söküm taşınma sabahına kalırsa ekip ya servisi bekler ya da klimayı sona bırakır. İkisi de olur ama her şey bir saat kayar.
- Eski evde: Sökümü taşınmadan önceki güne ya da en geç taşınma sabahının ilk saatine koyun.
- Yeni evde: Montaj randevusunu eşyaların yerleştiği sonraki günlere alın. Montaj sırasında duvar delinir, toz çıkar; boş bir odada çalışmak herkes için kolaydır.
- Aynı servis mi? Söküm ve montajı aynı servise yaptırmak işi tek elden takip etmeyi sağlar. Yeni ev başka bir ilçedeyse servisin oraya gidip gitmediğini sorun.
- Bize bildirin: Söküm saatini teklif aşamasında iletirseniz yükleme sırasını buna göre kurarız.
Taşıma sırasında iç ve dış ünite nasıl durmalı?
Dış ünite, klimanın ağır ve hassas parçasıdır. İçinde kompresör, pervane ve ince kanatçıklı bir ısı değiştirici bulunur. Ünite normal çalışma konumunda, yani ayakları üzerinde dik taşınır. Yan yatırılması ya da ters çevrilmesi, kompresörün içindeki yağın ve toplanmış gazın yer değiştirmesine yol açabilir. Taşımadan sonra servisin ünitenin nasıl taşındığını bilmesi de önemlidir; yolda yatırılmak zorunda kalındıysa bunu montaj sırasında mutlaka söyleyin.
İç ünite daha hafiftir ama kolay çizilir. Ön kapağı ve yön kanatları plastiktir, alt kısmındaki yoğuşma haznesi de narindir. İç ünite battaniyeye sarılır, köşelerine karton koruyucu takılır, üzerine ağır bir şey konmaz. Arkasında kalan kısa boru uçları varsa bunlar bükülmemeli; çıkıntı yapan bir boru ucu yolda bir koliye takılırsa ezilir.
Araçta yerleşim
Dış ünite aracın zemininde, kasa duvarına ya da ağır bir dolaba dayalı hâlde dik konur ve kayışla bağlanır. Ön yüzündeki pervane ızgarası ve arka yüzündeki ince kanatçıklar başka bir eşyaya değmemelidir. Bu kanatçıklar parmakla bastırıldığında bile ezilir, ezilen kanatçık hava akışını azaltır. İç ünite ise dış ünitenin üstüne değil, yumuşak eşyaların arasına, yatay ve düz bir yüzeye yerleştirilir.
Kumanda ve belgeleri ayrı tutun. Klimanın kumandası, kullanım kılavuzu ve varsa garanti belgesi ünitelerle birlikte yola çıkmasın; bunları “ilk açılacaklar” kolisine koyun. Yeni evde montaja gelen servis cihazın model bilgisine ve kılavuzuna bakmak isteyebilir.
Sökülmüş klimanın ambalajlanması ve taşınmasını, diğer beyaz eşyalarla aynı düzen içinde yaparız. Hangi cihazda hangi adımı bizim, hangisini servisin yaptığını beyaz eşya taşıma sayfamızdaki tabloda görebilirsiniz.
Dış ünite braketi ne olacak?
Dış ünite çoğu evde cepheye vidalanmış metal bir braketin üzerinde durur. Bu braket duvara dübel ve cıvatayla tutturulmuştur ve söküm sırasında servis tarafından indirilir. Braketin yeniden kullanılıp kullanılmayacağı, durumuna bağlıdır. Paslanmış, bükülmüş ya da cıvata delikleri genişlemiş bir braket yeni evde kullanılmamalıdır; dış ünite ağırdır ve yükseklikte duran bir yükün taşıyıcısı sağlam olmalıdır.
Braket sağlamsa sökülen cıvatalarıyla birlikte bir poşete konur, poşet brakete bantlanır ve parçalar birlikte sarılır. Braket kolları keskin kenarlıdır; battaniyeyle sarılmazsa yolda başka eşyaları çizer.
Dış ünite balkon zemininde bir altlık ya da takozlar üzerinde duruyorsa, bu parçaları da ünitenin yanında taşıyın. Yeni evde benzer bir düzen kurulacaksa servis onları kullanabilir.
Yeni evde klimanın yeri nasıl seçilir?
İç ünitenin yeri çoğu zaman odanın düzenine göre belirlenir: yatağın ya da oturma grubunun doğrudan üstüne hava üflememesi, perde ya da dolap tarafından engellenmemesi, bakım için erişilebilir olması. İç ünite ile dış ünite arasındaki mesafe de hesaba girer. Mesafe arttıkça boru uzar; servis bunun cihaz için uygun olup olmadığına bakar.
Site yönetimi ve cephe kuralları
Dış ünitenin yeri iç üniteden daha çok kurala bağlıdır. Birçok sitede cephe görünümünü korumak için dış ünitelerin nereye konabileceği yönetim planında ya da yönetim kararlarında belirlenmiştir. Kimi sitede üniteler yalnız balkon içine, kimisinde yalnız arka cepheye ya da belirli bir menfez bölümüne konabilir. Montajdan önce yönetime sorun. Taşınma için alacağınız izni konuşurken klima konusunu da aynı görüşmeye eklemek zaman kazandırır; bu izin sürecini site yönetiminden taşınma izni yazımızda ayrıntılı anlattık.
Yoğuşma suyu ve komşular
Klima çalışırken iç ünitede su oluşur ve bu su bir hortumla dışarı atılır. Hortumun ucu alt kattaki balkona, kaldırıma ya da bir komşunun penceresine damlamamalıdır. Yeni evde tahliye hattının nereye bağlanacağını servisle birlikte planlayın. Dış ünitenin sesi ve sıcak hava üflemesi de komşu penceresine dönük olmamalıdır. Bunlar küçük görünen ama yıllarca sürecek tartışmalara yol açan ayrıntılardır.
Elektrik hattı
Klima güçlü bir cihazdır. Yeni evde klimanın takılacağı hattın buna uygun olup olmadığını bilmiyorsanız servise ya da bir elektrikçiye sorun. Uzatma kablosuyla çalıştırılan bir klima hem verimsiz hem risklidir.
Kiracıysanız ev sahibine ait klima ne olacak?
Kiraladığınız evde klima zaten takılıysa, o klima çoğu durumda evin demirbaşıdır ve ev sahibine aittir. Çıkarken yerinde kalır. Taşınma listesi hazırlarken odadaki klimayı yanlışlıkla “bizim” sütununa yazmak kolaydır; özellikle evde uzun yıllar oturduysanız. Keşifte eşyaları sayarken klimanın kime ait olduğunu belirtin ki ekip onu sökülecek eşyalar arasında görmesin.
Klimayı siz aldıysanız ve kiralık eve kendiniz taktırdıysanız durum farklıdır. Bu durumda klimayı götürme hakkınız olabilir, ama duvardaki delik, montaj plakası ve kanal gibi izlerin nasıl bırakılacağını ev sahibiyle önceden konuşmak gerekir. Kira sözleşmenizde bu konuda bir madde varsa ona bakın; emin olmadığınız bir durumda hukuki bir değerlendirme için bir avukata danışın.
Yeni kiraladığınız evde klima yoksa ve kendi klimanızı takacaksanız, dış ünite için duvar delmeden önce ev sahibinin onayını almak iyi bir alışkanlıktır. Cephe ve balkon üzerinde yapılan değişiklikler, ev sahibi için de yönetimle ilgili bir sorumluluk doğurabilir.
Söküm gününde neyi kendiniz kontrol edebilirsiniz?
Gaz devresine dokunmasanız da söküm sırasında göz atabileceğiniz birkaç nokta var. Bunlar teknik bir denetim değildir; yalnız işin eksik kalmadığından emin olmanızı sağlar. Servis çalışırken yanında durmak zorunda değilsiniz, ama bitince birkaç dakika ayırıp şunlara bakın:
- Boru uçları: Dış ünitedeki bağlantı noktalarının kapakları takılı mı, iç üniteden çıkan uçlar kapatılmış mı?
- Kablo: İç ile dış ünite arasındaki elektrik kablosu servis tarafından sökülüp toplandı mı, yoksa duvarda sarkan bir uç kaldı mı?
- Sigorta: Klimanın bağlı olduğu hat sigortadan kapatıldı mı? Sökümden sonra açıkta kalan uçlar varsa hattın kapalı kalması güvenlidir.
- Duvar deliği: Boru deliği geçici olarak kapatıldı mı?
- Parçalar: Braket, cıvatalar, plaka ve kumanda eksiksiz bir arada mı?
Bu listeyi söküm bitmeden servisle birlikte geçmek, eksik bir şeyi aynı gün tamamlatmanıza olanak verir. Ertesi sabah ekip üniteleri yüklemeye geldiğinde de her şey tek bir köşede, etiketli hâlde bekler. Ekip sorumlusu yükleme sırasında bu parçaları sayar ve yeni evde hepsini montajın yapılacağı odaya bırakır.
Servisin söküm sırasında cihazla ilgili bir gözlemi olduysa, örneğin gaz basıncının düşük olduğunu ya da bir bağlantıda eskime gördüğünü söylediyse, bunu not edin. Yeni evde montaja gelen kişi başka biriyse bu bilgi onun işini kolaylaştırır.
Yeni evde ilk çalıştırma nasıl olmalı?
Montajın son adımı, servisin devreyi vakumlaması ve bağlantıların sızdırmaz olduğunu kontrol etmesidir. Bu işlem borulara yeni evde giren havayı ve nemi alır. Ardından dış ünitenin vanaları açılır, içinde bekleyen gaz yeniden devreye verilir. Servis bu sırada basıncı ölçer; gerekirse eksik gazı tamamlar.
Klimayı ilk kez servis yanınızdayken çalıştırın. Soğutma ve ısıtma modlarını kısa kısa deneyin, iç üniteden gelen havanın sıcaklığını elinizle yoklayın, dış ünitenin çalışma sesini dinleyin. Yoğuşma hortumundan su akmaya başladığını görün. Bir sorun varsa servis henüz evdeyken konuşulur.
Montajdan sonraki ilk günlerde iç ünitenin altında su damlaması, alışılmadık bir koku ya da klimanın kısa aralıklarla durup kalkması, servisi yeniden aramak için yeterli nedenlerdir. Taşınma sırasında dış ünitenin nasıl taşındığını servisin bilmesi, sorunun kaynağını bulmayı hızlandırır. Filtreleri de ilk çalıştırmadan önce çıkarıp temizlemek iyi olur; eski evde biriken toz yeni evin havasına karışmasın.
Yalnız klimayı taşıyacaksanız, örneğin tek bir üniteyi yazlığa ya da bir yakınınızın evine götürecekseniz, bunu parça eşya taşıma kapsamında planlayabiliriz. Aynı gün buzdolabını da taşıyorsanız onun hazırlığı için buzdolabı nasıl taşınır yazımıza bakın; iki cihazda da kompresörün dik durması benzer bir mantığa dayanır.
Sık sorulan sorular
Klimayı sökmeden, duvarda bırakıp yeni evde yenisini almak daha mı mantıklı?
Bu, klimanın yaşına, durumuna ve yeni evdeki ihtiyaca bağlıdır. Söküm, olası yeni boru, montaj ve vakum işlemleri bir araya geldiğinde, eski ve verimi düşmüş bir cihaz için bu emek her zaman karşılığını vermeyebilir. Yeni evde oda sayısı ya da oda büyüklüğü farklıysa mevcut klimanın gücü de uymayabilir. Kararı vermeden önce servise cihazın genel durumunu sorun. Klimayı bırakacaksanız, eski evin yeni sahibi ya da kiracısıyla bunu konuşmak gerekir.
Portatif klima da split klima gibi servis gerektirir mi?
Hayır. Portatif klimalar tek parçalıdır ve gaz devresi cihazın içinde kapalıdır; sökülüp takılacak boru yoktur. Taşımadan önce cihazın içindeki su haznesi boşaltılır, sıcak hava hortumu ve pencere aparatı çıkarılıp ayrı sarılır. Cihaz dik taşınır ve yeni evde çalıştırılmadan önce bir süre dik bekletilir; bekleme süresi için kullanım kılavuzuna bakın. Tekerlekli modellerde tekerlekler araçta takozla sabitlenir.
Sökülmüş klima üniteleri bir süre depoda bekleyebilir mi?
Bekleyebilir, ama birkaç koşulla. Dış ünite dik durmalı, üstüne ağır eşya konmamalı ve kanatçıklı yüzeyi başka bir şeye dayanmamalıdır. Boru uçlarının kapalı olduğundan, iç ünitenin kuru ve temiz sarıldığından emin olun. Uzun bir bekleme sonrasında montaja gelen servise ünitenin ne kadar süre beklediğini söyleyin. Taşınma tarihleri arasında boşluk varsa eşyalarınızla birlikte klimayı da eşya depolama kapsamında tutabiliriz.
Klimanın ısıtma modu kış taşınmasında bir fark yaratır mı?
Taşıma açısından çok fark yaratmaz; dış ünite yine dik ve sabit taşınır. Kışın dikkat edilecek nokta, sökümün kendisidir. Soğuk havada gaz toplama işlemi ve dış ünitenin cepheden indirilmesi daha dikkatli çalışmayı gerektirir; buzlanmış bir balkonda iş yapmak da risklidir. Servis randevusunu havanın uygun olduğu bir güne koymaya çalışın. Yeni evde ilk çalıştırmada ısıtma modunu servisle birlikte deneyin.
Evde birden fazla klima varsa hepsi aynı gün sökülmeli mi?
Genelde evet, çünkü hepsi aynı araçla gidecektir. Servise kaç ünite olduğunu önceden söyleyin ki yeterli zaman ayırsın. Her iç üniteyi ve eşleşen dış üniteyi aynı numarayla etiketleyin; “salon 1”, “yatak odası 2” gibi. Farklı güçteki klimaların üniteleri birbirine benzer ve yeni evde yanlış eşleşme montajı zorlaştırır. Kumandaları da aynı etiketle bir poşette toplayın.
Yeni evde tavan tipi ya da kanallı klima varsa eski split klima ne olur?
Bazı yeni dairelerde ve ofislerde merkezi ya da kanallı bir iklimlendirme sistemi hazır gelir. Bu durumda eski split klimanızı takmak hem gereksiz olabilir hem de cephe kuralları buna izin vermeyebilir. Taşınmadan önce yeni evdeki sistemi görün ve yönetime sorun. Eski klimayı takmayacaksanız sökülmüş hâlde saklamak, satmak ya da başka bir evde kullanmak seçenekleriniz vardır. Hangisini seçerseniz seçin, ünitelerin gazı toplanmış ve uçları kapalı olarak tutulması gerekir.
