Nakliyat sigortası nedir ve poliçede neleri sormalısınız?

Poliçede kapsam: hangi riskler içeride, hangileri dışarıda?

Poliçeler kabaca iki mantıkla yazılır. Birinde yalnız sayılan riskler kapsama girer: örneğin trafik kazası, yangın, aracın devrilmesi. Diğerinde ise sayılan istisnalar dışındaki riskler kapsamdadır. İkincisi daha geniştir ama istisna listesini okumak daha da önem kazanır.

Poliçeyi okurken ya da teklif veren kişiye sorarken şu başlıklara özellikle bakın:

• Yükleme ve boşaltma: Kapsam yalnız aracın yolda olduğu süreyi mi, yoksa evden çıkıştan yeni eve yerleşmeye kadar geçen tüm süreyi mi içeriyor?
• Kırılma: Cam, porselen, ayna ve elektronik gibi kırılgan eşya kırılması kapsamda mı, yoksa ayrı bir koşula mı bağlı?
• Çizik ve ezilme: Mobilyadaki yüzeysel hasarlar nasıl değerlendiriliyor?
• Elektronik arıza: Dışarıdan hasar görünmeyen ama taşımadan sonra çalışmayan bir cihaz kapsamda mı?
• Kayıp: Bir koli ya da eşyanın kaybolması nasıl ele alınıyor?
• Depolama: Eşya bir süre depoda kalacaksa, depodaki süre de kapsamda mı?

İstisna listesinde sık karşılaşılan başlıklar da vardır ve bunları önceden bilmek hayal kırıklığını önler. Eşyanın taşınmadan önce var olan kusurları, doğal aşınma, yetersiz ya da uygun olmayan ambalaj, kendiliğinden bozulan gıda ve bitkiler, nakit ve kıymetli evrak gibi kalemler pek çok poliçede kapsam dışında tutulabilir. Bu liste poliçeden poliçeye değişir; burada yazdıklarımız yalnız ne tür maddelere bakmanız gerektiğini göstermek içindir. Poliçenin istisna bölümünü, kapsam bölümünden daha dikkatli okuyun; çünkü hasar anında belirleyici olan çoğu zaman o bölümdür.

Depolama sorusu özellikle önemlidir; taşıma ile depolama farklı risklerdir ve bir poliçe birini kapsayıp diğerini kapsamayabilir. Depolama planınız varsa eşya depolama sayfamızdaki soruları da bu gözle okuyun.

Muafiyet ne demek, neden mutlaka sorulmalı?

Muafiyet, zararın poliçe sahibinin üstünde kalan kısmıdır. Poliçede muafiyet varsa, belirli bir tutarın ya da oranın altındaki hasarlar karşılanmaz, ya da her hasardan bu kısım düşülerek ödeme yapılır. Muafiyet primi düşürür ama küçük hasarları fiilen kapsam dışına çıkarabilir.

Taşınmada hasarların çoğu küçük hasarlardır: bir sehpa ayağında çizik, bir kapakta göçük, bir bardak takımından eksilen birkaç parça. Muafiyeti yüksek bir poliçe bunların hiçbirini karşılamayabilir. Bu yüzden sorulması gereken soru yalnız “muafiyet var mı?” değil, “muafiyet hasar başına mı, taşınma başına mı uygulanıyor ve somut olarak ne kadar?” sorusudur.

Muafiyeti anlamanın en kolay yolu, varsayımsal bir örnek istemektir. Diyelim ki bir kitaplığın yan paneli kırıldı; poliçeye göre bu hasarın ne kadarı karşılanır? Bu soruya net cevap veremeyen bir poliçe, hasar anında da net olmayacaktır.

Muafiyetin yanında bir de teminat limiti vardır: poliçenin tek bir eşya ya da tek bir olay için ödeyebileceği üst sınır. Toplam değer yüksek beyan edilmiş olsa bile, tek bir eşya için ayrı bir sınır konmuş olabilir. Özellikle tek parçası değerli olan eşyalarda, örneğin büyük bir televizyon ya da el yapımı bir dolapta, bu sınırın eşyanın değerini karşılayıp karşılamadığını mutlaka sorun.

Eşya listesi ve değer beyanı nasıl hazırlanır?

Birçok nakliyat poliçesi, taşınan eşyanın bir listesini ve değerini ister. Bu beyan, hem primin hesaplanmasında hem de hasar halinde ödenecek tutarın belirlenmesinde temel alınır. Eksik beyan edilen bir değer, hasarda eksik ödeme anlamına gelebilir; gereğinden yüksek beyan ise gereksiz prim demektir.

Listeyi hazırlarken:

• Oda oda gidin. Büyük mobilya, beyaz eşya, elektronik ve değerli eşyayı tek tek yazın; küçük eşyaları koli bazında gruplayın.
• Değeri gerçekçi yazın. Eşyanın yeni alım bedeli mi, yoksa bugünkü değeri mi esas alınacak? Bunu poliçeye göre sorun; iki yaklaşım çok farklı sonuç verir.
• Değerli eşyaları ayrıca belirtin. Antika, sanat eseri, koleksiyon ya da özel yapım bir eşya varsa, poliçenin bunlar için ayrı beyan ya da ekspertiz isteyip istemediğini öğrenin.
• Fatura ve fotoğraf saklayın. Değerli eşyanın faturası ya da alım belgesi varsa kopyasını alın; yoksa taşınmadan önce net fotoğraflarını çekin.

Takı, nakit, önemli belgeler ve kişisel veri içeren diskler gibi eşyaları sigorta kapsamına almaya çalışmak yerine kendi yanınızda taşımak çoğu zaman daha sağlıklıdır. Birçok poliçe bu tür eşyaları zaten kapsam dışında tutar.

Hasar bildirimi: süre ve kanal neden baştan öğrenilmeli?

Poliçelerin hemen hepsinde hasarın belirli bir süre içinde ve belirli bir yolla bildirilmesi istenir. Bu süre ve yöntem poliçeden poliçeye değiştiği için burada bir süre yazmıyoruz. Yapmanız gereken, poliçeyi aldığınızda şu üç soruyu cevaplı hale getirmektir:

1. Hasarı ne kadar süre içinde bildirmem gerekiyor?
2. Bildirimi kime yapacağım: taşımacıya mı, sigorta şirketine mi, acenteye mi?
3. Bildirim hangi yolla yapılmalı: telefon yeterli mi, yazılı bildirim mi gerekiyor?

Taşınmada zor olan, hasarın hemen fark edilmemesidir. Kapalı bir kolideki kırık tabak, günler sonra koli açıldığında ortaya çıkar. Bu yüzden kolileri, özellikle kırılgan eşya içerenleri, taşınmadan sonraki ilk günlerde açmanız yerinde olur. Bildirim süresini bilmek, hangi kolileri öne almanız gerektiğini de belirler.

Kendi paketlediğiniz kolilerde durum farklı mı?

Olabilir. Bazı poliçeler ve taşıma sözleşmeleri, müşterinin kendi paketlediği kolilerdeki iç hasarı farklı değerlendirir. Mantık basittir: kolinin nasıl paketlendiğini taşımacı görmemiştir; içerideki tabak yetersiz sarıldığı için mi, yoksa koli düştüğü için mi kırıldı, ayırt etmek zordur.

Bu nedenle özellikle kırılgan ve değerli eşyalar için iki seçeneği tartın: ya paketlemeyi firmaya bırakın ya da kendiniz paketleyecekseniz bu eşyaların nasıl değerlendirileceğini önceden yazılı olarak öğrenin. Firmanın paketlediği eşyada malzeme ve yöntem belli olduğu için süreç çoğu zaman daha nettir. Seçenekler için paketlemeli nakliyat sayfamıza, kendiniz paketleyecekseniz cam ve porselen eşya paketleme yazısına bakabilirsiniz.

Hasar anında hangi sırayla ne yapmalısınız?

Hasarı fark ettiğiniz an sakin kalmak ve belge üretmek, sonraki bütün süreci kolaylaştırır. Şu sırayı izleyin:

1. Eşyayı olduğu gibi bırakın. Kırık parçaları hemen atmayın, onarmaya çalışmayın. Koli açıldıysa kutuyu ve dolgu malzemesini de saklayın.
2. Fotoğraf ve video çekin. Hasarın yakın çekimini, eşyanın tamamını ve varsa kolinin dış yüzünü, etiketini ve üzerindeki ezik ya da ıslaklığı görüntüleyin. Fotoğraflarda tarih bilgisi korunsun.
3. Ekip oradaysa hemen söyleyin. Hasar taşınma günü, ekip hâlâ evdeyken fark edildiyse ekip sorumlusuna gösterin ve durumu birlikte not edin.
4. Tutanak tutun. Hasarın ne olduğu, nerede ve ne zaman fark edildiği, kimlerin orada olduğu kısa bir metinle yazılsın ve mümkünse iki tarafça imzalansın. Tutanak şartı ve biçimi poliçeye göre değişebilir; neyin istendiğini önceden öğrenin.
5. Süresi içinde yazılı bildirin. Poliçede belirtilen kanala, belirtilen süre içinde bildirim yapın; telefonla konuştuysanız bir de yazılı mesaj bırakın.
6. Belgeleri tek yerde toplayın. Teklif, sözleşme, poliçe, eşya listesi, fotoğraflar, tutanak ve yazışmalar aynı klasörde dursun.

Teklif alırken sigorta seçeneğini nasıl sormalısınız?

Nakliyat firmalarının sigorta konusundaki uygulamaları farklıdır. Kimi taşımayı kendi adına yaptırdığı bir poliçeyle yapar, kimi müşteriye isteğe bağlı bir poliçe seçeneği sunar, kimi de sigortayı müşterinin kendi yaptırmasını önerir. Hangisinin geçerli olduğunu bilmeden “sigorta var” cümlesine güvenmeyin.

Biz taşımalarımızı sigortalı yaparız. Yine de bu cümle tek başına yeterli sayılmamalı; poliçenin sizin eşyanız için ne anlama geldiğini bizden de teklif aşamasında sorun.

Teklif alırken sigorta seçeneğini yazılı sorun ve cevabın teklife işlenmesini isteyin. Biz de teklif veren her firmadan bu cevabın yazılı alınmasını öneriyoruz; sözlü bir “evet” ile yazılı bir poliçe arasında hasar anında büyük fark vardır. Teklif formunu doldururken bu soruyu not alanına eklemek için teklif sayfasını kullanabilirsiniz. Sigorta primi teklifin bir kalemi olarak görünecekse, bunu diğer kalemlerle birlikte değerlendirmek için fiyatı belirleyen etkenler yazısındaki karşılaştırma tablosunu kullanın.

Mevcut konut sigortanız taşınmayı kapsar mı?

Evinizde konut ya da eşya sigortası varsa, bu poliçenin taşıma sırasındaki eşyayı kapsayıp kapsamadığını sorun. Konut poliçeleri genellikle eşyayı belirli bir adreste güvence altına alır; eşya o adresten çıktığında kapsamın devam edip etmediği poliçeye bağlıdır. Bazı poliçelerde taşıma için ek teminat seçeneği bulunabilir.

Taşındıktan sonra konut poliçenizin adresini de güncelletin. Bu adım sık atlanır. Eski adrese yazılmış bir poliçe, yeni evdeki eşyayı kapsamayabilir. Sigorta şirketinize ya da acentenize taşınma tarihini bildirerek adres değişikliğinin hangi tarihten itibaren geçerli olacağını netleştirin.

Şehirler arası bir taşınmada yolculuk uzar ve eşya aynı gün teslim edilmeyebilir; bu durumda aradaki gece ve yol süresinin kapsamda olup olmadığını ayrıca sorun. Şehirler arası nakliyat sayfamızda bu tür taşınmanın planlamasını anlattık.

Poliçe imzalamadan önce kısa soru listesi

Nakliyat sigortası nedir sorusunun cevabı her poliçede biraz farklı olduğu için, imzadan önce aşağıdaki soruların her birine yazılı bir cevabınız olsun:

• Poliçe kim adına yapılıyor, primi kim ödüyor?
• Kapsam hangi anda başlıyor, hangi anda bitiyor?
• Kırılma, çizik, elektronik arıza ve kayıp kapsamda mı?
• Muafiyet var mı, nasıl uygulanıyor?
• Eşya listesi ve değer beyanı isteniyor mu, değer neye göre belirleniyor?
• Değerli ve özel eşyalar için ayrı beyan gerekiyor mu?
• Kendi paketlediğim kolilerdeki iç hasar nasıl değerlendiriliyor?
• Hasar bildiriminin süresi ve kanalı ne?
• Tutanak ve fotoğraf dışında hangi belge isteniyor?
• Ödeme onarım bedeli üzerinden mi, eşya değeri üzerinden mi yapılıyor?

Bu soruların cevabını anlamadığınız bir noktada, sigorta şirketinden ya da acenteden açıklama isteyin. Hukuki bir anlaşmazlık söz konusuysa, genel bir rehber yazısı yerine bir hukukçunun değerlendirmesine başvurun.