Rehber · Planlama
K3 yetki belgesi, ev eşyasını ücret karşılığı taşıyan firmadan beklenen resmî izindir
K3 yetki belgesi, ev ve büro eşyasını ticari amaçla, yani ücret karşılığı taşıyacak kişi ve firmalara Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından verilen belge türüdür. Evden eve nakliyat için aranan belge budur; K1 genel ticari eşya taşımacılığını, K2 ise yalnız kendi işiyle ilgili yükü taşıyanları kapsar. Bir firmanın belgesini e-Devlet üzerinden sorgulayabilir, size verilen barkodlu bir çıktıyı da yine e-Devlet’te doğrulayabilirsiniz. Sorgu ekranında gördüğünüz unvanı, eline aldığınız teklifteki unvanla harf harf karşılaştırın; en sık gözden kaçan fark budur.
K3 yetki belgesi nedir, kim verir?
Türkiye’de karayoluyla ticari eşya ve yolcu taşımacılığı 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ona bağlı Karayolu Taşıma Yönetmeliği ile düzenlenir. Bu düzenlemede taşımacılık yapacak kişi ve firmalar, yaptıkları işin türüne göre farklı harf ve rakamlarla adlandırılan yetki belgeleri alır. Belgeleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı verir; işlemler Bakanlığın bölge müdürlükleri ve ilgili genel müdürlüğü üzerinden yürür.
K harfiyle başlayan belgeler yurt içi eşya taşımacılığıyla ilgilidir. Bakanlığın bölge müdürlüğü sayfalarındaki tanıma göre K3 yetki belgesi, “ticari amaçla ev ve büro eşyası taşımacılığı yapacaklara” verilir. Başka bir deyişle, bir evin ya da ofisin eşyasını ücret karşılığı bir adresten diğerine götüren firma, bu işi bu belge türüyle yapar.
Belgenin alınma şartları, taşıtlarla ilgili koşullar, geçerlilik ve yenileme gibi ayrıntılar yönetmelikte yer alır ve zaman içinde değişebilir. Burada bu ayrıntılara girmiyoruz. Sahada görülen bir karışıklığa ise değinmek gerekiyor: internette ve reklamlarda belge adları bazen gelişigüzel kullanılır, “K belgeli”, “belgeli firma” gibi ifadeler hangi belge türünü kastettiğini söylemez. Belge adı yazan bir tabela ya da internet sayfası, belgenin o firmaya ait ve geçerli olduğunu tek başına göstermez. Bir tüketici olarak ihtiyacınız olan bilgi daha sadedir: taşıyacak firmanın bu işe uygun bir belgesi var mı ve o belge gerçekten o firmaya mı ait?
K1, K2 ve K3 arasındaki fark ne?
Üç belge de yurt içi eşya taşımasıyla ilgilidir, ama farklı işlere yöneliktir. Bakanlığın yayımladığı tanımları sade bir tabloda topladık:
| Belge | Kime verilir? | Evden eve taşınma açısından |
|---|---|---|
| K1 | Ticari amaçla eşya taşımacılığı yapacaklara | Genel yük taşımacılığına yöneliktir |
| K2 | Yalnız kendi esas işiyle ilgili eşyayı taşıyacak, ticari taşımacılık yapmayacaklara | Başkasının eşyasını ücretle taşımak için değildir |
| K3 | Ticari amaçla ev ve büro eşyası taşımacılığı yapacaklara | Evden eve ve ofis taşımacılığı için aranan belgedir |
Aradaki farkı bir örnekle düşünmek kolaylaştırır. Bir mobilya mağazasının kendi ürününü kendi aracıyla müşterisine götürmesi, kendi işiyle ilgili bir taşımadır. Bir fabrikanın ürettiği malı başka bir firmaya ücretle taşıyan bir nakliyeci ise genel ticari eşya taşımacılığı yapar. Bir ailenin bütün ev eşyasını söküp paketleyip yeni evine kuran firma ise ev eşyası taşımacılığı yapar. Belgeler de bu ayrıma göre adlandırılmıştır.
Evden eve nakliyatta hangi belge aranır?
Ev eşyası ya da büro eşyası taşınıyorsa ve bu iş ücret karşılığı yapılıyorsa, aranacak belge K3’tür. Bir ev taşıması; mobilyanın sökülmesi, ambalajlanması, yüklenmesi, taşınması, boşaltılması ve yeniden kurulmasından oluşan bir bütündür. Türk Ticaret Kanunu da bu tür eşyayı “taşınma eşyası” adıyla ayrıca tanımlar ve taşıyıcıya ayrı yükümlülükler yükler. Bu yükümlülüklerin hasar tarafını taşınmada eşya hasar görürse ne yapılır yazımızda ele aldık.
Bir firmanın başka türde bir belgesi olması, ev taşıması için doğru belgeye sahip olduğu anlamına gelmez. Bu yüzden “belgeniz var mı?” diye sormak yetmez; “hangi belge, kimin adına?” diye sormak gerekir. Ofis taşımasında da durum aynıdır: büro eşyası, K3’ün tanımında ev eşyasıyla birlikte anılır. Arşiv dolapları, masalar, bilgisayarlar ve dosya kolileri bir binadan ötekine ücretle taşınacaksa yine aynı belge türü sorulur. Parça eşya ya da tek bir oda için çağrılan küçük işlerde de soruyu sormak yerindedir; işin küçük olması, karşınızdakinin kim olduğunu bilme ihtiyacını ortadan kaldırmaz. Belge türleri ve kapsamları konusunda tereddüt ederseniz Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın bölge müdürlüklerinden ya da e-Devlet üzerindeki Bakanlık hizmetlerinden güncel bilgi alabilirsiniz.
K3 yetki belgesi resmî yoldan nasıl sorgulanır?
Resmî sorgunun iki yolu var: firmayı belge türüne göre aramak ve size verilen belge çıktısını doğrulamak. İkisi de e-Devlet üzerinden yapılır.
Belge türüne göre firma sorgusu
Ulaştırma Hizmetleri Düzenleme Genel Müdürlüğü’nün internet sitesindeki “Yetki Belgeli Firma Sorgulama” sayfası, belge türüne göre taşımacılık yapan firmaları sorgulamak için e-Devlet’teki Firma Sorgulama hizmetine yönlendirir. Bu hizmeti kullanmak için e-Devlet şifresi, mobil imza, elektronik imza, kimlik kartı ya da internet bankacılığı gibi yöntemlerden biriyle giriş yapmanız gerekir. Giriş yaptıktan sonra ekranın sizden istediği bilgilerle firmayı arayabilirsiniz; ekranın istediği alanlar zaman içinde değişebileceği için burada tek tek yazmıyoruz.
Barkodlu belge çıktısını doğrulama
e-Devlet’te firmaların kendi yetki belgelerini sorgulayıp barkodlu çıktı alabildiği hizmetler bulunur. Firma size böyle bir çıktı verirse, üzerindeki barkod numarasını e-Devlet’in Belge Doğrulama ekranına girerek belgenin e-Devlet’te gerçekten üretilip üretilmediğini kontrol edebilirsiniz. Bu, bir fotoğraf ya da fotokopiye bakmaktan çok daha sağlam bir yoldur.
Araç tarafı
e-Devlet’te bir de 4925 sayılı Kanun kapsamındaki araçlar için taşıt kartı ve yetki belgesi bilgisini sorgulamaya yarayan Araç Yetki Belgesi Sorgulama hizmeti vardır. Taşınma günü gelen aracın plakasını not etmek isterseniz bu hizmet bir fikir verebilir. Tüketici için asıl önemli olan ise firmanın kendisinin sorgulanmasıdır.
Sorgu sonucunda nelere bakılır?
Sorguyu yaptınız ve bir sonuç çıktı. Şimdi o sonucun, elinizdeki teklifle aynı firmayı gösterip göstermediğini anlamanız gerekiyor. Şu karşılaştırmaları yapın:
- Unvan: Belgedeki ticari unvan, teklifte, sözleşmede ve faturada yazan unvanla aynı mı? Tabelada ya da internet sitesinde kullanılan marka adı ile resmî unvan farklı olabilir; önemli olan resmî unvandır.
- Belge türü: Görünen belge K3 mü, yoksa başka bir tür mü?
- Güncellik: Belgenin sorgu tarihinde geçerli görünüp görünmediği.
- Adres ve il: Firmanın beyan ettiği adres ile belgedeki bilgiler arasında açık bir çelişki var mı?
Sonucu saklamak işe yarar mı?
Yarar. Sorgu ekranının ya da doğruladığınız belgenin ekran görüntüsünü alıp teklifle aynı klasöre koyun. Taşınma birkaç hafta sonra olacaksa, o gün elinizde firmanın hangi unvanla ve hangi belgeyle çalıştığını gösteren tarihli bir kayıt bulunur. Olası bir hasar ya da anlaşmazlıkta başvuru yaparken bu kayıt, sözleşme ve yazışmalarla birlikte dosyanızı tamamlar. Sorguyu teklifi onaylamadan hemen önce yapmak en anlamlısıdır; çok erken yapılan bir sorgu ile taşınma günü arasında durum değişmiş olabilir.
Sorgu ekranında firmanın birden çok kaydı ya da benzer adlı başka firmalar çıkabilir. Böyle bir durumda vergi numarası ya da açık adres gibi ikinci bir bilgiyle eşleştirme yapmak, yanlış firmaya bakma ihtimalini ortadan kaldırır.
Bir fark gördüğünüzde bunu hemen kötü niyet olarak okumayın. Unvanda kısaltma, şahıs firmasıyla şirket arasındaki geçiş ya da yeni bir adres gibi açıklanabilir nedenler olabilir. Ama farkın nedenini firmaya sorun ve cevabı yazılı alın.
Belgeyi sormak tüketici için neden önemli?
Yetki belgesi, firmanın kayıt altında olduğunu ve bu işi yapmak için resmî bir başvuru sürecinden geçtiğini gösterir. Taşınma günü bir sorun çıktığında muhatabınızın kim olduğunu bilmek, belgesi ve açık adresi olan bir firmayla çok daha kolaydır.
Belgeyi sormak aynı zamanda başka soruların da kapısını açar. Taşımayı firmanın kendi ekibi mi yapacak, yoksa iş başka birine mi devredilecek? Teklif hangi unvanla yazılacak, fatura kimin adına kesilecek? Bu soruların cevabı aynı çıkıyorsa, karşınızdaki yapı tutarlıdır. Cevaplar birbirini tutmuyorsa durup düşünmek gerekir.
Diyelim ki üç firmadan teklif aldınız. Birinin teklifi marka adıyla, ikincisi bir şahıs adıyla, üçüncüsü de bir şirket unvanıyla yazılmış. Üçünü de sorguladığınızda yalnız birinin unvanı sorgu sonucuyla birebir örtüşüyor; ikincisi başka bir kişinin belgesine dayandığını söylüyor, üçüncüsü ise belge türünü söyleyemiyor. Bu tablo size fiyat karşılaştırmasından önce bir soru sorar: taşınma günü kapınıza gelecek ekip kimin adına çalışıyor ve bir sorun olursa kime yazacaksınız?
Belgeyi sormaktan çekinmeyin. Ciddi bir firma için bu, taşınma tarihini ya da eşya listesini sormak kadar olağan bir sorudur. Yetki belgesinin yanında taşıma senedi, yazılı bilgilendirme ve başvuru yolları gibi öteki güvenceleri evden eve nakliyatta tüketici hakları sayfamızda bir arada anlattık.
Taşınma günü gelen ekip ile firma arasındaki bağ nasıl görülür?
Belge sorgusu kâğıt üzerindeki tabloyu gösterir. Taşınma günü ise o tablonun kapınıza nasıl yansıdığını görürsünüz. Birkaç basit gözlem, iki tablonun örtüşüp örtüşmediğini anlatır.
- Ekip bilgisi önceden geldi mi? Kaç kişinin geleceği, ekip sorumlusunun adı ve telefonu taşınmadan önce yazılı bildirildiyse, kapıdaki kişilerle bu bilgiyi karşılaştırabilirsiniz.
- Kapıdaki kişi teklifi biliyor mu? Ekip sorumlusu yazılı teklifteki kalemleri, tarihi ve adresleri biliyorsa iş, teklifi veren yapının içinde kalmıştır.
- Araç plakası: İsterseniz plakayı not edin; e-Devlet’teki araç sorgusu hizmeti hakkında yukarıda kısa bilgi verdik.
- Sorulara kim cevap veriyor? Karar gerektiren bir konuda ekip sorumlusunun firmayla hemen iletişim kurabilmesi, sorumluluğun kimde olduğunu gösterir.
Bizim çalışma düzenimizde ekip bilgisi taşınmadan önce yazılı iletilir ve gün boyunca sorulara ekip sorumlusu cevap verir. Bu düzenin genel akışını nasıl çalışıyoruz sayfamızda okuyabilirsiniz. Aynı soruları hangi firmayla çalışırsanız çalışın sorabilirsiniz; cevapların yazılı olması her durumda işinizi kolaylaştırır.
Firma seçerken belge nasıl sorulur?
Soruyu ilk telefonda sormak zorunda değilsiniz, ama teklifi onaylamadan önce mutlaka sorun. Pratik bir sıra şöyle olabilir:
- Keşif ya da ilk görüşmede firmanın resmî unvanını ve hangi belge türüyle çalıştığını sorun.
- Yazılı teklifin firmanın resmî unvanıyla düzenlenmesini isteyin.
- Mümkünse barkodlu belge çıktısını ya da belge bilgisini yazılı olarak isteyin.
- e-Devlet üzerinden sorgu ya da barkod doğrulaması yapın.
- Sonucu teklif ve sözleşmedeki unvanla karşılaştırın.
Hangi firmayla konuşuyor olursanız olun, bizimle de, bu soruyu teklif aşamasında sorun ve cevabı yazılı isteyin. Görüşmede sorulacak öteki başlıkları nakliyatçıya sorulacak sorular listemizde işaretleyerek takip edebilirsiniz.
Belge bilgisini ne zaman istemeli? Teklifi onaylayıp ödeme yapmadan önce. Ödeme yapıldıktan ya da taşınma günü geldikten sonra bir tutarsızlık fark etmek, seçeneklerinizi daraltır.
Belge tek başına yeterli bir güvence mi?
Değil. Yetki belgesi, firmanın bu işi yapmaya resmî olarak izinli olduğunu gösterir; taşınmanızın nasıl geçeceğini göstermez. Aynı belgeye sahip iki firma, keşif, ambalaj, iletişim ve randevuya bağlılık konusunda birbirinden çok farklı olabilir.
Belgenin yanında şunlara da bakın:
- Eşyanız görülerek, yerinde ya da görüntülü keşifle mi fiyat verildi?
- Teklif yazılı ve kalem kalem mi: paketleme, taşıma, asansör, montaj ayrı satırlarda mı?
- Tarih ve varış saat aralığı yazılı mı?
- Sigorta konusu yazılı olarak açıklandı mı?
- İptal ve erteleme koşulları belli mi?
Bu başlıkların sözleşmede nasıl yer alması gerektiğini evden eve nakliyat sözleşmesi yazımızda, firma karşılaştırmanın genel ölçütlerini ise nakliyat firması seçerken dikkat edilecekler yazımızda anlattık.
Yurt dışına ya da uzak bir şehre taşınırken durum değişir mi?
K türü belgeler yurt içi eşya taşımacılığıyla ilgilidir. Bursa’dan başka bir ile yapılan taşınma da yurt içi taşımadır ve aynı mantıkla değerlendirilir; şehirler arası bir işte teklifte yükleme ve teslim günlerinin ayrı ayrı yazılmasına da dikkat edin. Bu tür taşınmaların planlamasını Bursa şehirler arası nakliyat sayfamızda anlattık.
Yurt dışına taşınmada ise işin içine uluslararası taşımacılık belgeleri, gümrük işlemleri ve varış ülkesinin kuralları girer. Bu durumda firmaya yurt dışı taşıma için hangi belgeyle çalıştığını ve gümrük tarafını kimin yürüteceğini ayrıca sorun. Eşya tarafındaki hazırlık için yurt dışına taşınırken eşyalar yazımız yol gösterir.
Sık sorulan sorular
Yetki belgesi olmayan bir firmayla taşınırsam benim için risk ne?
Belgesiz ticari taşımacılık mevzuata aykırıdır ve denetimde firma açısından sonuçları olabilir. Sizin açınızdan asıl risk, bir sorun çıktığında muhatap bulmanın zorlaşmasıdır. Açık adresi, resmî unvanı ve kayıtlı bir belgesi olmayan bir yapıya hasar ya da gecikme için yazılı bildirim yapmak, gerekirse tüketici başvurusunda bulunmak daha güçtür. Belgeyi sormak, bu ihtimali baştan küçültmenin en kolay yoludur.
Sorgu yapmak için firmadan hangi bilgiyi almalıyım?
En azından firmanın resmî ticari unvanını isteyin; vergi numarası ve açık adres de karşılaştırma yaparken işe yarar. Bu bilgiler yazılı teklifte ve faturada zaten bulunmalıdır. e-Devlet’teki sorgu ekranının hangi alanları istediği değişebilir, bu yüzden elinizde birkaç tanımlayıcı bilgi bulunması iyi olur. Marka adı ile resmî unvan farklıysa ikisini birlikte not edin.
e-Devlet sorgusunda firmayı bulamazsam ne yapmalıyım?
Önce unvanı doğru yazıp yazmadığınızı kontrol edin; kısaltmalar ve şirket türü ekleri sonucu değiştirebilir. Ardından firmadan barkodlu belge çıktısı isteyin ve barkodu Belge Doğrulama ekranında deneyin. Hâlâ bir sonuç yoksa bunun nedenini firmaya açıkça sorun. Tatmin edici bir açıklama gelmiyorsa, teklifi onaylamadan önce başka seçenekleri değerlendirmek daha sağlıklıdır.
Firmanın gösterdiği belge fotoğrafı yeterli sayılır mı?
Fotoğraf ya da fotokopi bir fikir verir ama doğrulama yerine geçmez; eski, başka bir firmaya ait ya da değiştirilmiş olabilir. Daha sağlam yol, barkodlu e-Devlet çıktısını istemek ve barkodu kendiniz doğrulamak ya da firmayı e-Devlet üzerinden sorgulamaktır. Bu iki yolun ikisi de birkaç dakika sürer ve sizi yalnız firmanın beyanına bırakmaz.
Yetki belgesi ile nakliyat sigortası aynı şey mi?
Hayır. Yetki belgesi, firmanın taşımacılık yapmaya izinli olduğunu gösteren idari bir belgedir. Sigorta ise taşınan eşyaya ilişkin belirli riskleri bir sigorta şirketine devreden ayrı bir sözleşmedir. Birinin varlığı diğerini göstermez. Belgeyi sorduğunuz görüşmede sigortanın olup olmadığını ve ne kapsadığını da ayrıca sorun; kavramları nakliyat sigortası nedir yazımızda açıkladık.
Taşımayı başka bir firmaya devrediyorlarsa belge kimde olmalı?
Taşımayı fiilen yapacak firmanın da uygun belgeye sahip olması beklenir. Bu yüzden “taşımayı sizin ekibiniz mi yapacak?” sorusunu belgeyle birlikte sorun. İş devredilecekse devralan firmanın unvanını da öğrenin ve aynı sorguyu onun için yapın. Teklif ve sözleşmede kimin taşıyıcı olduğunun açıkça yazılması, olası bir sorunda muhatabı netleştirir.
Yetki belgesi kuralları değişirse nereden takip edebilirim?
Belge türleri, şartlar ve süreçler Karayolu Taşıma Yönetmeliği ve ilgili düzenlemelerle belirlenir ve zaman zaman güncellenir. Güncel metinlere Mevzuat Bilgi Sistemi’nden, uygulamaya ilişkin duyurulara ise Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın ve bölge müdürlüklerinin resmî sayfalarından ulaşabilirsiniz. Somut bir durumda hukuki değerlendirme gerekiyorsa bir hukukçuya danışın.
